Basketbol Süper Ligi’nde 60. sezon heyecanı yarın oynanacak maçlarla birlikte başlayacak. Geride kalan sezonlarda ise Türk basketbolu açısından önemli virajlar alındı.

– Erman Kunter’in 153 sayılık rekoru

Türk basketbol tarihinin en önemli yıldızlarından Erman Kunter, 153 sayıyla bir maçta en fazla skor üreten oyuncu ünvanını elinde bulunduruyor.

Fenerbahçe’de forma giyen Kunter, 1988’de sarı-lacivertlilerin Hilalspor’u 175-101 yendiği maçta 153 sayı atarak rekor kırarken, ilk yarıda kaydettiği 81 sayıyla da bir devrede en fazla sayı üreten basketbolcu olarak kayıtlara geçti.

Kunter, 2009-10 sezonunda Cholet’yi Fransa Birinci Basketbol Ligi şampiyonu yaparak da bir ilke imza attı. Erman Kunter, yabancı bir takımın başında lig şampiyonluğu yaşayan ilk Türk başantrenör oldu.

– Budanur’un rekoru

Türk basketbol tarihinde Beşiktaşlı Hüdai Budanur, kırılması güç bir rekora sahip.

1957 yılında İstanbul Spor ve Sergi Sarayı’nda yapılan İstanbul Ligi maçında Beşiktaş, İstanbul Karagücü’nü 110-56 yenerken, Budanur, siyah-beyazlıların 110 sayısını da tek başına kaydetti.

– Anadolu Efes’in ilkleri

2011-12 sezonunda ismini Anadolu Efes olarak değiştiren Efes Pilsen, 1995-96 sezonunda Avrupa Radivoj Koraç Kupası’nı müzesine götürerek, Avrupa’da şampiyonluk yaşayan ilk Türk takımı olmayı başardı.

Anadolu Efes, Euroleague’de de üst üste iki kez şampiyonluk kupasını müzesine götüren ilk Türk ekibi oldu.

– Fenerbahçe Euroleague’de şampiyonluk yaşayan ilk Türk takımı

Sarı-lacivertli takım, Sırp başantrenör Zeljko Obradovic yönetiminde 2016-17 sezonunda Avrupa Ligi’nde Türk basketbolu adına büyük bir başarı elde etti.

Euroleague finalinde Olympiakos’u 80-64 yenen sarı-lacivertliler, Avrupa’nın kulüpler düzeyindeki en büyük kupasını müzesine götüren ilk Türk takımı olmayı başardı.

Fenerbahçe Beko, 2024-25 sezonunda Litvanyalı başantrenör Sarunas Jasikevicius yönetiminde Basketbol Avrupa Ligi’nde şampiyonluğa ulaşarak kupayı ikinci kez müzesine götürdü.

– Bir NBA ekibini yenen ilk Türk takımı Fenerbahçe

Fenerbahçe, bir NBA temsilcisini yenen ilk Türk takımı olarak kayıtlara geçti.

Sarı-lacivertli ekip, ‘NBA Europe Live 2012’ kapsamında 5 Ekim 2012’de Ülker Spor ve Etkinlik Salonu’nda ağırladığı Boston Celtics’i 97-91 mağlup etti.

Fenerbahçe, ABD’de bir NBA takımını yenen ilk Türk takımı ünvanının da sahibi oldu. Sarı-lacivertliler, Avrupa Ligi Basketbol Dünya Turu 2015 kapsamında New York’taki Barclays Center’da 6 Ekim 2015’te karşılaştığı Brooklyn Nets’i 101-96 yendi.

– NBA’deki ilk Türk Mirsad Türkcan

Mirsad Türkcan, NBA oynayan ilk Türk basketbolcu olarak tarihe geçti.

1998 yılında ilk kez Houston Rockets’a transfer olan Mirsad, NBA’de fazla forma şansı bulamadı.

2001-02 sezonunda CSKA Moskova takımında forma giyen Mirsad Türkcan, Avrupa Ligi normal sezonunda en değerli oyuncu (MVP) seçilen ilk Türk basketbolcu oldu.

Mirsad Türkcan, Fenerbahçe Ülker’in 3 Ocak 2008’de deplasmanda İtalya’nın Lottomatica Roma ile yaptığı maçta bin ribaunt barajını aşarak, Avrupa Ligi tarihine geçti.

Basketbol Avrupa Ligi’nde bin ribaunda ulaşan ilk oyuncu olan Mirsad, Lottomatica Roma karşısında 13 ribaunt alarak, toplam ribaunt sayısını 1007’ye taşıdı.

– NBA’de en fazla oynayan Türk oyuncu Hidayet Türkoğlu

NBA’de en fazla oynayan Türk basketbolcu Hidayet Türkoğlu oldu.

Sacramento Kings tarafından 2000 yılında draft edilen Türkoğlu, aralıksız 15 yıl boyunca NBA’de forma giyerek Türk basketbol tarihine geçti.

– NBA’de şampiyonluk yaşayan ilk oyuncu Mehmet Okur

Detroit Pistons ile 2003-2004 sezonunda şampiyonluk sevinci yaşayan Mehmet Okur, NBA’de bu başarıya ulaşan ilk Türk oyuncu olmayı başardı.

Mehmet Okur, ayrıca Batı Konferansı’nda All-Star seçilen ancak sakatlığı nedeniyle oynayamayan Allen Iverson’ın yerine kadroya girerek, NBA tarihinde All-Star maçına çıkan ilk Türk olarak da adını tarihe yazdırdı.

Las Vegas’taki Thomas Mack Arena’da 18 Şubat 2007’de yapılan müsabakada Mehmet, süre bulduğu 14 dakika 43 saniyede 4 sayı attı, 2 ribaunt aldı ve bir de asist yaptı.

– İlk Avrupalı Granit

Avrupa’ya transfer olan ilk Türk basketbolcu Yalçın Granit oldu. Granit, Fransa’nın Racing Paris takımında oynadı.

2000-2001 sezonunda AEK’nın kadrosuna kattığı İbrahim Kutluay ise ilk kez bir Yunanistan takımına transfer olan Türk oyuncu olarak kayıtlara geçti.

2001-2002 sezonunda Panathinaikos ile Avrupa Ligi şampiyonluğuna ulaşan Kutluay, bu kupayı kaldıran ilk Türk basketbolcu olarak tarihteki yerini aldı.

2007 yılında İspanya ekibi Real Madrid ile ULEB Kupası’nı kazanan Kerem Tunçeri de ilk kez bu kupada şampiyonluk sevinci yaşayan Türk basketbolcu ünvanının sahibi oldu.

Diğer İlkler ve Rekorlar

– Türkiye ilk kez 1949 yılında Kahire’deki Avrupa Şampiyonası’na katıldı.

– 1959 yılında Türkiye, tarihinde ilk kez Avrupa Şampiyonası’na ev sahipliği yaptı.

– Efe Aydan, 1981 yılında Avrupa Karması’na seçilen ilk Türk oyuncu oldu.

– 1956 yılında yapılan ilk gençler Türkiye birinciliğini Fenerbahçe kazandı.

– Levent Topsakal, Türkiye-İrlanda yıldız milli maçında 78 sayı atarak, milli formayla bir maçta en çok sayı atan oyuncu ünvanını aldı.

– 2001 yılında Türkiye’de yapılan 32. Avrupa Erkekler Basketbol Şampiyonası’nda A Milli Takım ilk kez Avrupa ikinciliğini elde etti.

– A Milli Erkek Basketbol Takımı, 2002 yılında ilk kez Dünya Şampiyonası’nda mücadele etti ve 9. oldu.

– A Milli Erkek Basketbol Takımı, Türkiye’de 2010 yılında yapılan Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanarak, tarihinde ilk kez dünya ikincisi ünvanını aldı.

– Türkiye, 2025 Avrupa Basketbol Şampiyonası’nda ikinci oldu. A Milli Takım, turnuvada ikinci kez gümüş madalya kazandı.

AA

Türk basketbol tarihinin en önemli yıldızlarından Erman Kunter, 153 sayıyla bir maçta en fazla skor üreten oyuncu unvanını elinde bulunduruyor.

Fenerbahçe’de forma giyen Kunter, 1988’de sarı-lacivertlilerin Hilalspor’u 175-101 yendiği maçta 153 sayı atarak rekor kırarken, ilk yarıda kaydettiği 81 sayıyla da bir devrede en fazla sayı üreten basketbolcu olarak tarihe geçti.

Kunter, 2009-10’da Cholet’i Fransa Birinci Basketbol Ligi şampiyonu yaparak, antrenör olarak da bir ilke imza attı. Kunter, yabancı bir takımın başında lig şampiyonluğu yaşayan ilk ve tek Türk antrenör oldu.

– Fenerbahçe Euroleague’de şampiyonluk yaşayan ilk Türk ekibi

Fenerbahçe, Sırp başantrenör Zeljko Obradovic yönetiminde 2016-17 sezonunda THY Avrupa Ligi’nde Türk basketbolu adına büyük bir başarı elde etti.

Avrupa Ligi’nde mutlu sona ulaşan Fenerbahçe, Avrupa’nın kulüpler düzeyindeki en büyük kupasını müzesine götüren ilk Türk takımı olmayı başardı.

– Bir NBA ekibini yenen ilk Türk takımı Fenerbahçe

Fenerbahçe, bir NBA ekibini yenen ilk Türk takımı oldu.

Sarı-lacivertli ekip, “NBA Europe Live 2012” kapsamında 5 Ekim 2012’de Ülker Spor ve Etkinlik Salonu’nda konuk ettiği Boston Celtics’i 97-91 mağlup etti.

Sarı-lacivertli takım, ABD’de bir NBA takımını yenen ilk Türk takımı olma unvanını da aldı. Fenerbahçe, Avrupa Ligi Basketbol Dünya Turu 2015 kapsamında New York’taki Barclays Center’da 6 Ekim 2015’te karşılaştığı Brooklyn Nets’i 101-96 yendi.

– Anadolu Efes’in ilkleri

2011-12 sezonunda ismini Anadolu Efes olarak değiştiren Efes Pilsen, 1996 yılında Avrupa Radivoj Koraç Kupası’nı müzesine götürerek, Avrupa kupası kazanan ilk Türk takımı olmayı başardı.

Anadolu Efes, THY Avrupa Ligi’nde üst üste iki şampiyonluk kupasını müzesine götüren ilk Türk takımı oldu. Lacivert-beyazlı ekip, başantrenör Ergin Ataman yönetiminde 2020-21 ve 2021-22 sezonlarında Avrupa’nın kulüpler düzeyindeki en büyük kupasını kazandı.

Lacivert-beyazlılar, Avrupa kupalarında finale çıkan ilk takım olma özelliğini de taşıyor. 1993 yılında Avrupa Kulüpler Kupası’nda final oynayan Anadolu Efes, Torino’da Yunan rakibi Aris’e 50-48 yenilmişti.

– Budanur’un rekoru

Türk basketbol tarihinde Beşiktaşlı Hüdai Budanur, kırılması güç bir rekora sahip.

1957 yılında İstanbul Spor ve Sergi Sarayı’nda yapılan İstanbul Ligi maçında Beşiktaş, İstanbul Karagücü’nü 110-56 yenerken, Budanur, siyah-beyazlıların 110 sayısını da tek başına attı.

– NBA’deki ilk Türk Mirsad Türkcan

Mirsad Türkcan, Amerikan Basketbol Ligi’nde (NBA) oynayan ilk Türk basketbolcu olarak tarihe geçti.

1998 yılında ilk kez Houston Rockets’a transfer olan Mirsad, NBA’de fazla oynama şansı bulamadı.

2001-02 sezonunda CSKA Moskova takımında forma giyen Mirsad Türkcan, Avrupa Ligi normal sezonunda en değerli oyuncu (MVP) seçilen ilk Türk basketbolcu oldu.

Mirsad Türkcan, Fenerbahçe Ülker’in 3 Ocak 2008’de deplasmanda İtalya’nın Lottomatica Roma ile yaptığı maçta 1000 ribaunt barajını aşarak, ULEB Avrupa Ligi tarihine geçti. Basketbolda 2000 yılından bu yana düzenlenen Avrupa Ligi’nde 1000 ribaunda ulaşan ilk oyuncu olan Mirsad Türkcan, Lottomatica Roma karşısında 13 ribaunt alarak, toplam ribaunt sayısını 1007’ye taşımıştı.

– NBA’de en fazla oynayan Türk oyuncu Hidayet Türkoğlu

NBA’de en fazla oynayan Türk oyuncu Hidayet Türkoğlu oldu.

Sacramento Kings tarafından 2000 yılında seçilen Hidayet Türkoğlu, aralıksız 15 yılla NBA’de en fazla oynayan Türk oyuncu olarak tarihe geçti.

– NBA’de şampiyonluk yaşayan ilk oyuncu Mehmet Okur

Detroit Pistons ile 2003-04 sezonunda şampiyonluk sevinci yaşayan Mehmet Okur, NBA’de bu başarıya ulaşan ilk Türk oyuncu olarak tarihe geçti.

Mehmet Okur, ayrıca Batı Konferansı’nda daha önce All-Star’a seçilen ancak sakatlığı nedeniyle oynayamayan Allen Iverson’ın yerine kadroya girerek, NBA tarihinde All-Star maçına çıkan ilk Türk sporcu olarak da adını tarihe yazdırdı. Las Vegas’taki Thomas Mack Arena’da 18 Şubat 2007’de yapılan All-Star maçında Mehmet, yer aldığı 14 dakika 43 saniyede 4 sayı attı, 2 ribaunt aldı ve bir de asist yaptı.

– İlk Avrupalı Granit

Avrupa’ya transfer olan ilk Türk basketbolcu Yalçın Granit oldu. Granit, Fransa’nın Racing Paris takımında oynadı.

2000-01 sezonunda Yunanistan’ın AEK takımına giden İbrahim Kutluay ise ilk kez bir Yunan takımına transfer olan Türk oyuncu oldu.

2001-02 sezonunda Panathinaikos ile Avrupa Ligi şampiyonluğuna ulaşan İbrahim Kutluay, bu kupayı kaldıran ilk Türk basketbolcu olarak tarihteki yerini aldı.

2007 yılında İspanya’nın Real Madrid takımıyla ULEB Kupası’nı kazanan Kerem Tunçeri de ilk kez bu kupada şampiyonluk sevinci yaşayan Türk basketbolcu olma başarısını gösterdi.

– NBA ekibiyle maç yapan ilk Türk takımı Anadolu Efes

Anadolu Efes, bir NBA ekibiyle maç yapan ilk Türk takımı oldu.

NBA’in davetlisi olarak 2006 yılında ABD’ye giden lacivert-beyazlılar, 11 Ekim 2006’da Denver Nuggets ile yaptığı hazırlık maçıyla, bir NBA takımıyla karşılaşan ilk Türk ekibi unvanını aldı. Anadolu Efes, bir NBA ekibi ile ikinci hazırlık maçını ise 13 Ekim 2006’da Golden State Warriors ile oynadı.

– Türkiye’de maç yapan ilk NBA takımı Minnesota Timberwolves

NBA ile Avrupa Basketbol Ligleri Birliğinin (ULEB) yaptığı anlaşma gereği İstanbul’a gelen NBA takımlarından Minnesota Timberwolves, 6 Ekim 2007’de Anadolu Efes ile özel maç yaptı.

EA Sports’un organizasyonu “NBA Europe Live Tour 2007” kapsamında çeşitli etkinliklerde bulunmak üzere İstanbul’a gelen ve burada yeni sezon hazırlıklarını sürdüren Minnesota Timberwolves’un, Anadolu Efes ile yaptığı maçla ilk kez bir NBA takımı Türkiye’de karşılaşmaya çıktı.

Anadolu Efes de Türkiye’de bir NBA takımıyla karşılaşan ilk Türk takımı unvanını aldı.

– Recep Ankaralı tarihe geçti

Anadolu Efes ile Minnesota Timberwolves arasındaki karşılaşmada görev yapan Türk hakem Recep Ankaralı, tarihe geçti.

Recep Ankaralı, bir NBA takımının maçında görev yapan ilk Türk hakem oldu. ABD’den gelen NBA hakemleri Jack Nies ve Luis Grillo, Recep Ankaralı ile karşılaşmayı yönetti.

Türk basketbolunda diğer ilk ve rekorlar

– Türkiye ilk kez 1949 yılında Kahire’deki Avrupa Şampiyonası’na katıldı.

– 1951 yılında 7. Avrupa Şampiyonası’nda Türk hakem İzzettin Somer, final maçını yöneterek bu alanda bir ilke imza attı.

– 1959 yılında Türkiye, tarihinde ilk kez Avrupa Şampiyonası’na ev sahipliği yaptı.

– 1961 yılında Galatasaray, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası ilk turunda Yunanistan’ın Olympiakos ekibini 2 maçta da yenerek, Avrupa kupalarında tur atlayan ilk Türk takımı olma başarısını gösterdi.

– 1980 yılında Eczacıbaşı Erkek Basketbol Takımı, Avrupa Kupa Galipleri Kupası’nda çeyrek finale yükselen ilk Türk takımı oldu.

– 1981 yılında Avrupa Karması’na seçilen ilk Türk oyuncu Efe Aydan.

– ABD’de Evansville Üniversitesi takımıyla NCAA play-offlarında oynayan ilk Türk oyuncu Emir Turam.

– Uluslararası alanda ilk milli maç Yunanistan ile 24 Haziran 1936’da yapıldı. Beyoğlu Halkevi Salonu’nda yapılan maçı, Türkiye 49-12 kazandı.

– Uluslararası alanda ilk resmi maç ise Şili ile 7 Ağustos 1936’da oynandı. Berlin Olimpiyatları’nda yapılan maçı Türkiye 30-16 kaybetti.

– 1956 yılında yapılan ilk gençler Türkiye birinciliğini Fenerbahçe kazandı.

– Türkiye, Balkan Şampiyonası’na ilk kez Sofya’da 1960 yılında katıldı. Türkiye, 1981 yılında Balkan şampiyonu oldu.

– Levent Topsakal, Türkiye-İrlanda yıldız milli maçında 78 sayı atarak, milli formayla bir maçta en çok sayı atan oyuncu unvanını aldı.

– 2001 yılında Türkiye’de yapılan 32. Avrupa Erkekler Basketbol Şampiyonası’nda A Milli Takım ilk kez Avrupa ikinciliğini elde etti.

– A Milli Erkek Basketbol Takımı, 2002 yılında ilk kez Dünya Şampiyonası’nda mücadele etti ve 9. oldu.

– A Milli Erkek Basketbol Takımı, Türkiye’de 2010 yılında yapılan Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanarak, tarihinde ilk kez dünya ikincisi unvanını aldı.

AA

Partizan’a bakınca bütçesi ne olursa olsun, kadrosu ne kadar değişirse değişsin, değişmeyen tek şeyin basketbolun doğruları olduğunu net bir şekilde görüyorsunuz.

Bu akşamki Bahçeşehir maçı da aslında bir nevi ders niteliğindeydi. Kağıt üzerinde temsilcimizin bir eksiği yok rakibine göre, hatta fazlası olduğu söylenebilir. Ama bir taraf kritik dakikalarda önce Erick Green bir şeyler yapabiliyorsa yapsın kafasıyla, diğer taraf ise top herkesin eline bir değsin, boş şutu bulan çekinmeden atsın diyerek hücum etti.

Partizan’ı izlerken belli bir sistemi, düzeni ve bunun üzerine yapılmış çalışmaları anlayabiliyorsunuz. 20 yaşındaki genci de, 30 yaşındaki veteranı da böyle bir düzen içinde oyununa bir şeyler katabiliyor. Bu sadece günün olayı değil, yıllardır böyle. Bu da zaten günün yazısı değil, yılların anlatımı.

Beşiktaş’a bütün gençleri toplayıp ‘hadi fırsat size, gelişin’ diyoruz ya, o gençlerin Partizan tarzı bir yapıda nasıl gelişeceklerini aslında hepimiz çok iyi biliyoruz ama dillendirmeye gelince yediremiyoruz. Gençlere sürenin yanında, o süreyi verimli kullanabilecekleri bir sistem ve kendilerini bir üst seviyeye taşıyacak bir düzen de yaratmanız lazım.

Partizan maç kazanır, kaybeder çok önemli değil. Hepimiz sezon sonunda en azından 1-2 oyuncunun vitrine çıkacağını ve önümüzdeki yaz oyununa seviye atlatarak bir üst noktaya gideceğini biliyoruz.

Ülkemizde Bandırma bunu yapıyordu diyecek olanlara da bir notum olacak. Ama öyle ama böyle orası kapandı, Partizan tarzı takımlar hala ayakta. Bu nokta da bir öz eleştiri yapma zamanıdır. Bazı şeyleri sürdürebildiğiniz takdirde ekol oluyorsunuz. Aksi halde mazide hoş bir hatıra olarak kalıyorsunuz.

Bu işler, bu ülkeye çok büyük hizmetleri olan Bogdan Tanjevic’e her yıl düzenli olarak saldırmak ve karalamakla olsaydı, en az 3 Luka Doncic’imiz olurdu.

Kemal Erdem
kemalerdem83@gmail.com